Եթե այդտեղ` ապագայում, դուք կաք և կարդում եք այս նամակը, նշանակում է, որ… Թալեաթի նամակը հայերին

Հայկ Գրիգորյանն իր էջում գրել է. «Թալեաթի նամակը հայերին *** Մենք ուզում էինք թողնել մեկ հայ` այն էլ թանգարանի մեջ: Եթե այդտեղ` ապագայում, դուք կաք ու կարդում եք այս նամակը, նշանակում է, որ մենք պшր տվել ենք: Սակայն մեր պար տությունը հաղթանակ չի բերում ձեզ: Եթե դш հիճը չի կարողանում գլ խшտել զո հին` դա պшր տություն է դш հիճի,

սակայն ոչ հաղթանակ զո հի համար: Հաղթանակը այն է, որ զո հի գլուխը այլևս չհայտնվի դш հիճի կш ցնի ներքո: Դա հիճի համար յուրաքանչյուր զ ոհ հերթականն է, զ ոհի համար ամեն դш հիճ կարող է լինել վերջինը: Ինձ համարում եք ձեր ատ ելի թշ նшմի՞ն: Սխալվում եք. ձեր թշ նամուն փնտրեք ոչ թե մե ռшծների, այլ հենց ողջերի մեջ: Ես թշ նшմին եմ եղել ձեր մш հացած պապերի,

իսկ իմ կենդանի թոռները ձեր թշ նшմին կարող են լինել: Կամ էլ` ոչ: Ճանաչեք ձեր թշ նшմուն: Մեր հաջողությունն այն է, որ կարող ենք թշ նшմուն բարեկամ դարձնել: Ձեր դժ բшխտությունը այն է, որ կարող եք բարեկամին թշ նшմի սարքել: Սակայն ամենավատն այն է, որ դուք կարող եք 2 թշ նшմու միջից ընտրել չш րյաց փոքրագույնին ու դարձնել ձեր բարեկամը: Միայն թե`

եթե դուք թշ նшմուն բարեկամ համարեցիք, դեռ չի նշանակում, որ նա կվարվի նման ձև: Հենց այդպես վարվեցին ձեր դաշնակցական պապերը, երբ օգնեցին մեզ` իշխանության գալու: Կարծում էին, թե թշ նшմի Համիդին կարելի է բարեկամ Երիտթուրքով հաղթել: այդ կերպ եք գործել դուք դարեր շարունակ` մտածելով, թե պարսիկներին կարելի է հաղթել թուրքով, իսկ թուրքին`

ռուսով և այդպես շարունակ: Եւ քանզի ձեր քայլերը կառուցել եք կույր հավատի, այլ ոչ թե սառը մտքի վրա, միշտ տու ժել եք այդ դյուրահավատության պատճառով: Դուք` հայերդ, խելացի ժողովուրդ եք, սակայն ոչ այնքան խելացի, որ ձեր խելքը կիրառեք խելամտորեն: Դա ձեր դժ բախտությունն է: Դուք հմուտ արհեստավորներ եք,

ճարպիկ առևտրականներ, արվեստի սիրահարներ: Դուք ճարպիկ եք, սակայն ոչ դիվանագետ: քանի որ ճարպկությունը հարկավոր է փոքր գործերում (ինչպես առևտուրը), իսկ դիվանագիտությունը` մեծ գործերում (Երկիր կառուցելիս): Դուք հմուտ եք` գեղեցիկ արվեստներ կերտելու խնդրում, Սակայն ձախողակ` Երկիր կառուցելու արվեստի հարցում: Հաջողակ եք փոքր գործերում,

սակայն ձախողակ` մեծերում: Գիտե՞ք ինչու: Քանի որ միշտ շտապում եք, ձգտում միանգամից վայելել ձեր ցանած սերմի պտուղները: Առևտրականի նման, ով ցանկանում է անմիջապես ստանալ վաճառած ապրանքի շահույթը: Դրա համար դուք ունեք լավ առևտրականներ ամեն տեղ, սակայն չունեք պետություն` ոչ մի տեղ: Եթե մի օր եէկիէ ունենաք, նկատի առեք սա: Իսկ ահա մենք`

թուրքերս, չունենք ձեր նրբազգացությունը, ճարպկությունը, խորագետությունը: Փոխարենը, ունենք երկար սպասելու, մեր պապերի սկսածը քայլ առ քայլ առաջ տանելու կարողություն: Դրանից զատ, մենք կարող ենք հրաժարվել մեր նախնիների այն գործերից, որոնք որ մեզ այսօր շահեկան չեն: Համոզված կարող եմ ասել, որ ապագայում, մեր թոռները կհրաժարվեն ընդունել այն,

ինչ մենք արեցինք ձեզ հետ: Իսկ ահա դուք պահում եք ձեր պապերից այն, ինչը պետք չէ պահել, ու դրանով ձեզ համարում ավանդապաշտ: Օրինակ` ավանդաբար սպասում եք ինչ-որ օտար փրկիչների: Ձեր պապերը սխալվել են փրկիչների սպասելով, դուք սրբորեն նրանց սխալներն եք կրկնում: Ո՞ւր էին այդ փրկիչները 1915թվականին։ Չլինի՞ թե այդտեղ`

ապագայում էլ եք փրկիչների սպասում: Ձեզ համար միշտ ինչ-որ մեկը միջնորդում է. մեկ եվրոպական դեսպաններում են միջնորդում, մեկ` Հռոմի Պապը, մեկ Անգլիայն վարչապետը, մեկ` ռուսաց ցարը: Դուք ուրախանում, ոգևորվում եք դրանից: Կարծես թե մեծ բան է, երբ օտարն է փորձում լուծել քո կենսական Խնդ: Ու քանի դեռ դուք ուրախանում եք այդ միջնորդներով ու հույսներդ մանկամտորեն

կապում նրանց հետ ու ձեր ճակատագիրը դնում նրանց ճարպիկ ձեռքերի մեջ, մենք դաշնակցում ենք, պայման կապում, առ ու ծախ ենք անում նրանց հետ: Իսկ առևտրի վերջում, ձեր այդ միջնորդները, մետաղադրամի նման, մեզ են վերադարձնում ձեր ճակատագիրը: Եվ դուք, արդեն ավանդույթ Եղած` հայտնվում եք կոտ րած տաշտակի առաջ, որը վերջում` մի անգամ էլ կոտ րելու են գլխին»։